على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2691

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

كشت آن جانور را . و قفس عن الامر : رد كرد آن كار را . قفس ( qofs ) ا . ع . نام گروهى در كرمان مانند كردها . قفس ( qafas ) م . ع . قفس قفسا ( از باب سمع ) : بزرگ گشت كرانهء سربينى او . قفس ( qafas ) ا . پ . جائى باشد شبكه‌دار از چوب و يا برنج و يا آهن كه پرندگان و ماكيان را در آن كنند و كوفجان و چناك نيز گويند . و جائى كه جانوران وحشى را در آن كنند . و قفس مركب ( markab ) : سطح فوقانى كشتى خصوصا اگر دورهء آن شبكه داشته باشد . و قفس سيمابى : افلاك آسمان . قفساء ( qafs ' ) ا . ع . معده و شكم . و زن فرومايهء ناكس . قفس‌باف ( qafas - b f ) ا . پ . شبكه ساز . قفس‌ساز ( qafas - s z ) ا . پ . سازندهء قفس . قفسه ( qafase ) ا . پ . قفس كوچك . و هر چيز شبيه بقفس . و قفسهء منار : سطح مشبك بالاى منار كه مؤذن در آنجا مىايستد . قفش ( qafc ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - كفش . و نوعى از سخت خوردن . و بسيار گائيدن . و شتاب دوشيدن . و گرفتن چيزى . و فراهم آوردن . و شادمانى كردن . و بشمشير و بچوبدستى زدن . و قولهم : الرفش و القفش . مر . رفش . قفش ( qafac ) ا . ع . دزدان ترس و بيم دهنده . قفشليل ( qafcalil ) ا . ع . مأخوذ از كفچليز فارسى و بمعنى آن . قفص ( qafs ) م . ع . قفص الظبى قفصا ( از باب نصر ) : بست دست و پاى آهو را و گرد كرد آنها را . و قفص الشيئ : نزديك كرد بعض آن چيز را ببعض . و قفص اليعسوب : نخ بست در خلية يعسوب را تا بيرون نيايد . و قفص فلانا : دردمند كرد فلان را . و قفص الرجل : برآمد و بلند گرديد آن مرد . و نيز قفص : در قفس كردن مرغ را . قفص ( qofs ) و ( qafas ) ا . ع . چيز شبكه دارى كه بعض آن در بعضى تداخل كرده باشد . الحديث : فى قفص من الملائكة او فى قفص من النور ، و روى : فى قفص من الملائكة و فى قفص من النور . قفص ( qafas ) ا . ع . قفس . و آلتى مر كشتكاران را كه گندم در آن كرده بخرمن آرند . ج : اقفاص . قفص ( qafas ) م . ع . قفص قفصا ( از باب سمع ) : سبك و شادمان شد و داراى نشاط گرديد . و قفص الشيئ : ترنجيد آن چيز از سرما . و قفص فلان : گرمى در گلوى فلان پديد آمد . و قفص زيد : ترش شد معدهء زيد از نوشيدن آب بر خرما . قفص ( qafes ) ص . ع . فرس قفص : اسب در ترنجيده و منقبض كه تك خود را نيارد . و جراد قفص : ملخ در گرفته و بسته بال از سردى . قفص‌گر ( qafas - gar ) ا . پ . سازندهء قفس . قفصل ( qofsol ) ا . ع . شير بيشه . قفط ( qaft ) م . ع . قفط الطائر انثاه قفطا ( از باب نصر و ضرب ) : برجست مرغ نر بر مادهء خود . او خاص بذوات الظلف . و قفط ما بين قطريه : فراهم آورد ميان دو كرانهء او . و قفط القوم بخير : پاداش داد آن گروه را به خوبى . قفط ( qeft ) ا . ع . شهرى در صعيد مصر كه از زمان امير المؤمنين على بن ابي طالب عليه السلام وقف بر علويان است . قفطلة ( qaftalat ) م . ع . قفطله من بين يدى قفطلة : ربود آن را از پيش من . قفطى ( qafat ) ص . ع . رجل قفطى : مرد بسيار نكاح . قفع ( qaf ' ) ا . ع . سپرى چوبين كه مردم در وقت جنگ در پس آن بقلعه در آيند . قفع ( qaf ' ) م . ع . قفعه بالمقفعة قفعا ( از باب فتح ) : زد انگشتان آن را بانگشت زنه . و قفعه عنه : باز داشت او را از آن . قفع ( qof ' ) ع . ج . اقفع و قفعاء . قفع ( qafa ' ) ا . ع . تنگى . و رنج . قفع ( qafa ' ) م . ع . قفعت الاذن قفعا ( از باب سمع ) . قفعاء گرديد آن گوش . و قفع الرجل و غيره : در كشيده شد دست و پاى آن مرد و جز آن . قفعاء ( qaf ' ' ) ص . ع . مؤنث اقفع : زنى كه انگشتان پاى او برگرديده باشد . و زن هموار سرنگون . و اذن قفعاء : گوش درهم كشيدهء از بالا به پائين و سخت درهم شده كه گويا به آتش سوخته است . و رجل قفعاء : پائى كه انگشتانش بسوى كف برگرديده باشد . قفعاء ( qaf ' ' ) ا . ع . گياهى كه چوب آن سست و نرم است و يا درختى كه در آن حلقه‌هائى مانند انگشترى برميآيد بىپيوند و چون خشك گردد مىافتد . قفعة ( qaf'at ) ا . ع . زنبيل خرد بىگوشه كه از برگ خرما سازند . و جلت خرما . و آوندى گرد كه در آن خرماى نر و جز آن چينند . و دواره‌اى كه روغن كشان در آن كنجد كوبيده روى هم نهند چندان كه روغن روان گردد . ج : قفاع . قفعدد ( qafa'dad ) ا . ع . پست قامت . قفف ( qofaf ) ع . ج . قفة ( qoffat ) . قفقف ( qafqaf ) ا . ع . زنخ شتر . بال شتر مرغ .